تفاوت اسید استئاریک گیاهی و حیوانی در صنایع

اسید استئاریک چیست؟

اسید استئاریک نوعی اسید چرب غیراشباع با فرمول شیمیایی CH۳(CH۲)۱۶CO۲H است. این ماده به صورت جامد و مومی شکل است که در ساخت و تولید مواد آرایشی و بهداشتی، مکمل‌های غذایی، دارو، شمع و پلاستیک استفاده می‌شود.

اسید استئاریک گیاهی و حیوانی جایگاه ویژه‌ای در انواع صنایع دارند، مثلاً در صنایع آرایشی و بهداشتی اسید استئاریک نوعی ماده غلظت دهنده و پایدار‌کننده است که بافت خامه‌ای به مواد آرایشی می‌دهد و یا در صنایع غذایی اسید استئاریک عامل ضد کف و روان‌کننده است. جدول زیر ویژگی‌های کلی اسید استئاریک را به طور خلاصه نشان می‌دهد:

منابع تولید اسید استئاریک گیاهی یا حیوانی؟

اسید استئاریک به شکل طبیعی در چربی‌ها و روغن‌ها وجود دارد و به طور کلی منبع استخراج اسید استئاریک شامل منبع حیوانی و گیاهی است که هر کدام از این منابع کاربرد‌های متفاوتی دارد. در ادامه به بررسی کامل منابع حیوانی و گیاهی اسید استئاریک، این منبع پرکاربرد در صنایع می‌پردازیم:

منابع حیوانی اسید استئاریک

یکی از اصلی‌ترین منابع برای استخراج اسید استئاریک از چربی و روغن‌های حیوانی است، مثلاً پیه گاو، چربی خوک، چربی بز و گوسفند. استفاده از پیه گاو رایج‌ترین نوع استخراج اسید استئاریک از منابع حیوانی است که در صنایعی مثل تولید شمع و صابون‌سازی استفاده می‌شود.

چربی خوک نیز از دیگر منابع بسیار مهم برای استخراج اسید استئاریک است، اما در برخی فرهنگ‌ها به دلیل محدودیت‌های مذهبی و فرهنگی از این منبع استفاده نمی‌کنند.

استفاده از چربی گوسفند و بز برای صنایع کوچک مقیاسی که نیازمند اسید استئاریک قوی نیست، کاربرد دارد. چربی ماهی نیز سهم اندکی برای استخراج اسید استئاریک در صنایع دارد.

منبع گیاهی اسید استئاریک

اسید استئاریک گیاهی را از منابع متعددی مثل روغن نخل، روغن سویا، کره کاکائو و روغن آفتابگردان، پنبه دانه می‌توان استخراج کرد. استفاده از روغن نخل بیشترین سهم را برای تأمین استخراج اسید استئاریک دارد و کره کاکائو برای استفاده در صنایع غذایی و و آرایشی قابل استفاده است.

روغن سویا نیز از دیگر منابع مهم استخراج اسید استئاریک گیاهی است ولی درصد اسید استئاریک آن نسبت به روغن نخل و کره کاکائو کمتر است. روغن آفتابگردان، پنه دانه و روغن کلزا هم شامل مقادیر کمی اسید استئاریک هستند.

منابع گیاهی اسید استئاریک برای تولید محصولات حلال و سازگار با محیط زیست طرفدار بیشتری دارد و امروزه با پیشرفت آگاهی از منابع گیاهی اسید استئاریک بیش از پیش برای تولید مواد آرایشی، بهداشتی و غذایی استفاده می‌شود.

تفاوت‌های ساختاری و شیمیایی اسید استئاریک گیاهی و حیوانی

اسید استئاریک حیوانی و اسید استئاریک گیاهی یک فرمول شیمیایی دارند، ولی تفاوت‌های زیادی با یکدیگر دارند و هر منبع ویژگی‌های خاص خودش را دارد.

تفاوت‌های بین این دو منبع بر کیفیت محصول نهایی، نوع عملکرد و انتخاب مصرف‌کننده تأثیر مستقیم دارد. جدول زیر به طور خلاصه تفاوت‌های بین چربی حیوانی و چربی گیاهی ناشی از اسید استئاریک را نشان می‌دهد:

مقایسه کاربرد اسید استئاریک گیاهی و حیوانی در صنایع مختلف

تفاوت استئاریک اسید گیاهی و حیوانی طیف گسترده‌ای از کاربرد‌ها را شامل می‌شود و هر صنعت بسته به منبع استخراج، شیوه خاصی برای استفاده از آن دارد. برخی از مهمترین صنایعی که اسید استئاریک نقش بسیار مهمی در آن‌ها دارد، شامل موارد زیر است:

صنایع غذایی:

در صنعت غذا اغلب از منابع گیاهی استئاریک استفاده می‌شود و نمک‌های استئارات را به شکل افزودنی در خوراکی‌هایی مثل آدامس، شکلات می‌توان پیدا کرد. استفاده از منبع حیوانی اسید استئاریک در صنایع غذایی به دلایل مذهبی یا محدودیت‌های اخلاقی کمتر است.

صنایع آرایشی و بهداشتی:

در این صنعت بیشتر از منبع گیاهی استفاده می‌شود، چون بسیاری از مشتریان به دنبال محصولات وگان و بدون منشأ حیوانی هستند و حساسیت‌های این موضوع از لحاظ اخلاقی و فرهنگی در بسیاری از جوامع رواج یافته است.

صنایع دارویی:

در گذشته استفاده از منبع حیوانی اسید استئاریک در صنعت دارو رایج بوده، اما امروزه مصرف این منبع رو به کاهش است و دارؤسازان ترجیح می‌دهند از منابع گیاهی استفاده کنند تا برای اغلب افراد مصرف‌کننده، مثل وگان قابل استفاده باشد.

صنعت شمع‌سازی:

برای ساخت شمع‌های سنتی از پیه گاو جهت تأمین اسید استئاریک آن استفاده می‌شود که اغلب این نوع شمع‌ها دیرسوز و سخت هستند.

صنعت پلاستیک و لاستیک:

در صنایع محلی برای تولید لاستیک از منابع حیوانی اسید استئاریک استفاده می‌شود که هزینه پایین و مقرون به صرفه‌ای دارد، اما در صنایع مدرن اغلب از منابع گیاهی آن استفاده می‌شود، چرا که اسید استئاریک در منابع گیاهی دارای خلوص و یکنواختی بیشتر است که روی کیفیت محصول تأثیرگذار است.

مزایا و معایب استفاده از اسید استئاریک گیاهی و حیوانی

انتخاب بین اسید استئاریک گیاهی و حیوانی در صنایع مختلف فقط انتخاب نوع ماده نیست، بلکه به طور مستقیم بر هزینه‌ها، کیفیت نهایی محصول، ملاحضات فرهنگی و محیط زیست تأثیر می‌گذارد. آگاهی از مزایا و معایب هر کدام از منابع اسید استئاریک کمک می‌کند که درباره مصرف آن‌ها تصمیم‌گیری راحت‌تری داشته باشیم. برخی از مهمترین مزیت‌ها و معایب منابع حیوانی و گیاهی اسید استئاریک عبارتند از:

مزایا و معایب اسید استئاریک گیاهی

از مهمترین مزیت‌های استفاده از اسید استئاریک گیاهی این است که آسیب‌های محیط زیستی پایینی دارد و به نوعی همسو با پایداری است. از طرفی برای بازاریابی جهانی گزینه بهتری نسبت به منبع حیوانی آن است و افراد با محدودیت‌های فرهنگی و اخلاقی مثلاً وگان می‌توانند به راحتی از آن استفاده کنند. میزان یکنواختی و خلوص اسید استئاریک با منشأ گیاهی بیشتر است و بر کیفیت نهایی محصول تأثیرگذار است.

از معایب منبع گیاهی این است که وابسته به بخش کشاورزی است و به همین دلیل هزینه بر است.

مزایا و معایب اسید استئاریک حیوانی

بزرگترین مزیت اسید استئاریک منبع حیوانی قیمت مقرون به صرفه، بسیار ارزان و دسترسی ساده به این منبع است، اما بزرگترین مشکل آن ملاحظات اخلاقی و مذهبی استفاده از منبع حیوانی است. همچنین استفاده از این منبع تأثیرات زیست محیطی بسیار زیادی دارد و میزان خلوص و کیفیت آن نیز نسبت به منبع گیاهی کمتر است.

جمع‌بندی

شاید در نگاه اول بین اسید استئاریک گیاهی و حیوانی تفاوت چندانی به نظر نرسد، چون هر دو یک فرمول شیمیایی یکسان دارند، اما کاربرد اسید استئاریک در صنایع با توجه به منبع استخراج آن‌ها متفاوت است. منابع گیاهی با استاندارد‌های جهانی سازگارتر است و خلوص بالاتری دارند.

این موضوع باعث شده که استئاریک اسید خوراکی از منابع گیاهی تأمین شود و همچنین برای تولید لوازم آرایشی و بهداشتی نیز از منابع گیاهی اسید استئاریک استفاده کنند. در مقابل از منشأ حیوانی این ماده بیشتر در صنعت شمع‌سازی و لاستیک‌سازی استفاده می‌شود.

انتخاب بین اسید استئاریک حیوانی و گیاهی اثرات اقتصادی، زیست محیطی، فرهنگی و اخلاقی دارد که با دانستن مزایا و معایب هر یک می‌توانید بهترین انتخاب را برای هر صنعت داشته باشید.